يادداشت‌های فریبا منتظرظهور

منتظرظهور معتقد است؛ عوامل و معضلاتي در عرصه‌ي نشر آثار داستاني ايران وجود دارد مانع رسيدن به بستري متوازن و متعارف مي‌شود. وي مي‌گويد: در چنين شرايطي؛ نمي‌توان ديدي بسيط بر كليت داشت و براي ادبيات داستاني، راي صادر كرد.

 

ایلنا: فريبا منتظرظهور كه رمان «هياهوي كوهسار»‌اش در نمايشگاه كتاب رونمايي خواهد شد، ضمن توضيح درمورد وضعيت اين رمان و رمان ديگرش «آنيش» از موقعيت ادبيات داستاني ايران سخن گفت.
وي درباره‌ي وضعيت فعلي ادبيات داستاني ايران به خبرنگار ايلنا گفت: در شرايط نابسامان امروز؛ عواملي وجود دارند كه توازن حوزه‌ي نشر و نقد را به هم زده‌اند‎ لذا در چنين شرايطي نمي‌توان راي مشخصي درمورد جايگاه آثار نويسندگان ايراني داد.
منتظر ظهور ضمن بيان اين مطلب كه معتقد است در حال حاضر هم نويسنده‌ي قوي و هم نويسنده‌ي ضعيف در حوزه‌ي ادبيات داستاني فعاليت دارند‎؛ افزود: مشكل اصلي اين است كه امكان ديده شدن و مطرح شدن براي تمام كتاب‌ها؛ به شكل منصفانه و يكسان وجود ندارد. به همين دليل برخي از آثار كه الزاما نمايندگان شايسته‌اي براي ادبيات داستاني ما نيستند، مطرح مي‌شوند و بسياري از آثار ارزشمند، چنين شانسي را پيدا نمي‌كنند.
اين نويسنده ادامه داد: از آنجايي كه ديدي وسيع وجود ندارد كه سيطره‌ي ادبيات داستاني ما را دربربگيرد، نمي‌توان درمورد برآيند كلي آثار صحبت كرد و كليت‌ها را زير سوال برد. مثلا نمي‌توان گفت كه نويسنده‌هاي دهه‌ي 80؛ نويسنده‌هاي ضعيفي بوده‌اند؛ چراكه تمام آثار دهه‌ي هشتادي به يك ميزان مورد توجه قرار نگرفته‌اند.
وي با اشاره به جوايز ادبي كه طي سال‌هاي اخير؛ آثاري را به عنوان بهترين‌ها معرفي و مورد تقدير قرار داده‌اند، خاطرنشان كرد: به نظر من؛ داوران اين جوايز هم نمي‌توانسته‌اند ديد جامع و كاملي به كليه‌ي آثار منتشر شده در طول اين سال‌ها داشته باشند. فرض كنيد در طول يك سال؛ 200 اثر داستاني منتشر شود؛ و من مطمئن نيستم كه داوران جوايز؛ در شرايطي يكسان، تمام اين آثار را خوانده باشند.
خالق رمان «هياهوي كوهسار» اضافه كرد: البته من قصد ندارم كه داوران جوايز را زير سوال ببرم، اما واقعيت اين است كه در شرايط موجود، حتي داوران نيز تنها كتاب‌هايي را مورد بررسي قرار مي‌دهند كه به آن‌ها پيشنهاد مي‌شود و روند كار اغلب جوايز نيز اينگونه است كه به هر داوري، خواندن و بررسي چند كتاب را محول مي‌كنند و او بين آن كتاب‌ها، يك يا دو كتاب را براي بررسي‌ها و شور نهايي پيشنهاد مي‌دهند.
منتظر ظهور كه معتقد است چنين روندي نمي‌تواند بهترين نتيجه را دربرداشته باشد، افزود: احتمالا اين مشكل در كشورهاي ديگر نيز وجود دارد ولي من فكر مي‌كنم با توجه به عدم توازن‌ها در حوزه‌ي نشر ادبيات داستاني ما، اين مشكل در ايران حادتر است.
وي در تشريح عواملي كه توازن نشر ادبيات داستاني را برهم زده، گفت: مشكل اصلي عدم وجود پخش مناسب در سراسر كشور است كه به تيراژ و توزيع‌هاي محدود ختم مي‌شود و شانس داشتن مخاطبان متعدد و محك خوردن توسط نگاه‌ها و ذائقه‌هاي متعدد؛ كه در مطرح شدن يك اثر نقش اساسي دارند را از آثار مي‌گيرد.
اين نويسنده ادامه داد: مشكل ديگر اين است كه اصولا كتاب‌ها خوانده نمي‌شوند؛ يعني مخاطب كتاب در روزگار ما كم است. در اين مقوله هم؛ نقايص و معضلات زيادي باعث بروز پايين رفتن نرخ مطالعه هستند كه بايد به لحاظ جامعه‌شناسي علت‌يابي و حل شوند.
وي همچنين به مشكلاتي كه مميزان اداره‌ي كتاب پيش پاي نويسندگان و ناشران مي گذارند، اشاره كرد و گفت: يكي ديگر از مشكلات تاثيرگذار، موانعي‌ست كه در راه انتشار آثار داستاني وجود دارد و به هر تقدير يا بطور كلي به راي غيرقابل چاپ ختم مي‌شوند و يا در كيفيت انتشار آثار نقش دارند.
منتظرظهور با كنار هم قرار دادن اين مشكلات، اظهار داشت: تمام اين عوامل باعث مي‌شوند كه ما با شرايطي متوازن و متعارف در حوزه‌ي ادبيات داستاني مواجه نباشيم و تا وقتي كه اين شرايط وجود دارد، نتوانيم در مورد برآيند ادبيات داستاني و جايگاه فعلي‌اش نظري بدهيم.
وي در پايان درمورد آخرين آثارش و وضعيت كنوني آن‌ها گفت: «هياهوي كوهسار» مدتي‌ست كه توسط نشر مرواريد به چاپ رسيده اما هنوز توزيع نشده و قصد داريم ان را در نمايشگاه كتاب تهران رونمايي كنيم.
اين نويسنده، همچنين در مورد رمان ديگرش «آنيش» كه از مدت‌ها قبل در صدد انتشارش بوده نيز خبر داد: «آنيش» اخيرا با اصلاحيه‌ي سنگيني از سوي اداره‌ كتاب مواجه شده و من سعي كردم؛ تا آنجايي كه به كليت اثر صدمه‌اي وارد نشود، موارد اصلاحي را اعمال كنم. رمان به ارشاد ارجاع شده و بايد ديد مميزان اداره‌ كتاب، راي‌شان تغيير خواهد كرد يا خير!
پايان پيام